Kleine of Haarlmeersluis (dichtgegooide sluisjes)

 

De Kleine of Haarlemmersluis in Spaarndam speelde halverwege de 19e eeuw nog een rol in de drooglegging van de Haarlemmermeer. 

De sluis bracht in 1858 nog ƒ863,12 op en schutte daarvoor 3.534 schepen (dat was flink minder dan de andere Spaarndamse sluizen, zoals de grote sluis, met 7.016 schepen en ƒ6.029,55). 

In 1894 werd besloten dat de sluis zou verdwijnen.

Tijdelijk volgestort

 

“De Kolksluis Spaarndam is de oudste nog werkende sluis van Europa, gelegen in Spaarndam in de Nederlandse gemeente Haarlem. Aan de noordzijde van de Kolksluis ligt het IJ en ten zuiden ervan ligt het Spaarne,” lees ik op Wikipedia.

Dat lijkt verleden tijd, maar de sluis is tijdelijk een gigantische zandbak vanwege het vervangen van de kademuren en de sluisdeuren, zo valt in het Haarlems Dagblad van 23 oktober geruststellend te lezen. “De bouwers hebben wel al te kampen met een kleine tegenslag. Door het wereldwijde grondstoffentekort is de levering van de damwanden met enkele weken vertraagd. Volgens de laatste planning is het project in juni 2022 afgerond.”

Gelukkig past de Kolksluis slechts tijdelijk in mijn rubriek dichtgegooide sluisjes. Zal t.z.t. toch een pagina maken met de Haarlemmersluis die meer dan een eeuw geleden in Spaarndam werd drooggelegd.

Bartelsluis (Dichtgegooide sluisjes)

Een conflict tussen bestuur en handel, daaruit is de naam Bartelsluis voortgekomen. De Westersluis verbond Westerveer- en de Enge Wormerringsloot met de Zaan.

In 1734 besluit de burgemeester van Wormer dat de stenen sluis die de houten voorganger uit 1638 gaat vervangen ondieper wordt. Beschuitvaarders uit Wormer zijn het er niet mee eens. De burgemeester, zal uit waterbouwkundig oogpunt gelijk hebben gehad, maar hij haalt zich de spot op de hals door een gevelsteen in de sluismuur te laten beitelen die zoveel eigenwaan uitstraalt dat van heinde en verre men er naar komt kijken (zie voor tekst en spotdichten als reactie erop dit artikel).

Bartel, de herbergier van het veerhuis, heeft baat bij al die bezoekers en al snel heet de sluis geen Wester, maar Bartelsluis volgens de wiki erover. Bartel en dus niet burgemeester Appel gaf de sluis zijn naam, constateert de Zaanwiki.

“De Bartelsuis werd begin jaren zeventig in de vorige eeuw gedempt,” staat in een zeer uitgebreid artikel (pdf) over het sluiswezen van de Zaanstreek en papierfabriek Van Gelder, waarin de Bartelsluis een belangrijke rol speelt. Daarmee is het verhaal niet afgelopen. De ontmantelde sluis is nu een tuin geworden.

Sluisjes vol grond (Dichtgegooide sluisjes)

Je komt ze her-en-der tegen: dichtgegooide sluizen. Deze ligt aan het fietspad tussen Molletjesveer (Wormerveer) en Uitgeest. Twee dagen geleden noemde ik dit fietspad al.

Fijn dat dit spoor uit de geschiedenis gebleven is. De Boerensluis uit 1900 was een innundatiesluis en onderdeel van de Stelling van Amsterdam.

Dichtgegooide sluisjes

Vrijwel iedere week fiets ik langs een dichtgegooide sluis in Spaarndam. Ik weet er een ten zuiden van het Alkmaardermeer. Het is het einde van een verbinding, handels- of transport route. Het einde van leven vastgelegd in het landschap of stadsgezicht. Niet ver van Almelo - bij de Klössehoek - had ik de in de aarde stekende sluisdeuren niet verwacht. Het idee van de westerling dat water aan die kant van het land niet bestaat, blijkbaar.