foto & oprisping

vrijdag 6 juni 2025

Somberman's actie

Somberman's actie door Remco Campert is het boekenweekgeschenk voor 1985. Ik kocht het op 22 maart 1985. Het gaat over Amsterdam in die tijd (zonder de stad te noemen); een stad waar ik nog net geen jaar woonde. Een stad met krakers, junks, werkeloosheid, de pont over het IJ, en waar mensen zich onveilig voelden. Zelfs de zwart knippende kapper komt er in voor en de hip doende groenteboer die zijn winkel heeft omgedoopt in groenteboetiek met glimmende producten en salades.

De personages hebben namen die ze gelijk op hun plek zetten; ze zijn veelal hun naam. De vrouw van de werkeloze Somberman heet Bezig. Je ziet het conflict meteen opdoemen. Zijn angstige vriend Domoor. Blufkaak kom een paar keer voorbij. Hij is de vader van kraker Lubbe (een naam die verschillende vage associaties oproept). Die dan weer bevriend is met de kunstenaar Professor Knoert die bij hem in het kraakpand woont en iets groots wil maken een constructie van de stad als fata morgana, maar toch tastbaar. De kunstenaar heeft daarvoor wel een groter atelier nodig. En er is barmeisje Soeza. Er zijn ook gewoon Harry, Piet, en Tinus. Hoewel hun namen zijn gewoon, maar zij niet (wie eigenlijk wel).

Het verhaal van de stad is flinterdun. Het Warenhuis waar Somberman is ontslagen – met 500 anderen - wordt gekraakt en hij doet mee als woordvoerder van de kraak om het ontslagen personeel te vertegenwoordigen. Maar als de ME komt dan verlaten de krakers vrijwillig het pand: “de daad is gesteld, het heeft geen zin hier nog langer te blijven.” Kortom wat wel een symbolische actie is gaan heten. Hier tegen 'het kapitalistische roofdier'. Somberman legt zich daar niet bij neer: “Voor de revolutie moet je vechten. Dacht je dat je het cadeau kreeg?,” roept hij de krakers achterna en stelt een daad.

Het leven van Somberman wordt groter door die actie. Door zich te weren, door de dingen niet zonder hem te laten gebeuren, door een paar uitspattingen, krijgt hij energie. De zoutzak van eerder is onherkenbaar veranderd.

Het geschenk heeft een opgewekter einde dan ik me herinnerde. In de de afgelopen veertig jaar in mijn hoofd ontstane versie van Somberman sprong hij van het dak van de Bijenkorf, pardoes en met een fatale smak de Warmoes straat in. Op de vraag waarom mijn brein het “uiterst leesbare proza” (tekst achterop) zo verbouwde? Daarop heb ik geen antwoord.

maandag 2 juni 2025

9 – 27 mei 2025 Nideggen – Melick (bij Roermond): zilveren sikkel & merelzang

“U was de mijnheer die gisteren zo laat was,” zei de campingman toen hij me 's morgens trof voor de betaling. “Ja dat was niet de bedoeling,” beaamde ik en voelde de inspanning van de dag ervoor nog in mijn benen (het restant kramp zou er later weer inschieten en nog dagen blijven). Net als gisteren, zou ook vandaag de stevige wind weer tegen zijn. Echt vooruit kwam ik dan ook niet.

De tocht zit erop. Vorig jaar begonnen in Maastricht met het eerste deel van Onbegrensd fietsen van Amsterdam naar Rome. Destijds eindigde ik in Molsheim vanwege een kwaal. Dit jaar de draad weer opgepakt en eerst naar Bazel en vandaar weer met een ommetje terug gefietst. Deze verdere tocht heeft de waardering voor het deel van de route door Paul Benjaminse alleen maar vergroot.

De teller staat bij het inrijden van Roermond op 1111 km (en een beetje) en de 19 km/u tot Königswinter neemt na twee dagen tegenwind af tot een goeie 18 km/u. Dan nog wat kamperen met de familie in Otterlo. Op de fiets er heen gaan, heb ik even overwogen. Maar ik ben hondsmoe en het wordt de trein naar Nijmegen en dan vanaf Ede-Wageningen een klein stukje trappen.

Vandaar op 31 mei nog een ruime 90 km naar huis. De foto's, de verhalen, het poetsen, opknappen van de fiets, het vervangen van de vergeten kampeerbeker, gekocht als taza, maar ook de spin is aan vervanging toe en mijn gsm-stangtasje is kapot geschud door de zware powerbank. Het worden nu twee kleinere.

Op mijn laatste avond kamperen zie ik aan de lucht een mooie zilveren sikkel.
De van 's morgens vroeg tot 's avonds laat zingende merel is dan stil gevallen.
Thuis zingt een andere weer verder.

1 - 20 mei 2025 Amsterdam – Molsheim (trein): Openbare sector
2 – 21 mei 2025 Molsheim – Mulhouse: Kleine duiven
3 – 21 mei 2025 Mulhouse – Basel – Biesheim: Voor wie, tegen wie?
4 – 23 mei 2025 Biesheim – Gambsheim: Kanaal
5 – 24 mei 2025 Gambsheim – Schwegenheim: Ooit
6 – 25 mei 2025 Schwegenheim – Ginsheim-Gustavsburg: Peinzen
7 – 26 mei 2025 Ginsheim-Gustavsburg – Leutdorf: Aangename zooi
8 – 27 mei 2025 Leutdorf – Nideggen: Boerenlandpaden
9 – 28 mei 2025 Nideggen – Melick (bij Roermond): Zilveren sikkel & merelzang

8 – 27 mei 2025 Leutdorf – Nideggen: Boerenlandpaden

De heuvel op. Weg van de Rijn. Bij Königswinter ga ik de route op die ik zelf samenstelde en Nabij Bonn – Roermond noemde. De zwarte roodstaart op de camping zette ik voor vertrek nog op de foto. Zij woonde met het hele jonge gezin in het droogzittrekkers-huisje. Sowieso was deze camping van alle gemakken voorzien, zoals een droogmolen, picknicktafel, wasmachine en uitzicht op een ruïne. Je moest wel op een goed verlicht veld kunnen slapen met herhaaldelijk treingeraas.

Kort voor mijn draai kwam ik bij de ingestorte brug van Remagen een Friedensmuseum tegen. Die brug speelde in 1945 een grote rol bij het veroveren van Duitsland door de geallieerden en is sinds 1980 een monument voor de vrede. Uit de folder die ik meeneem, haal ik niet de invulling van dat fraaie en soms lege begrip. “Twee ruimtes vertellen dat vrede continue inzet behoeft.” Dat lijkt me te kloppen, maar aangezien ik het museum niet bezocht zegt dit niet veel over het hoe en wat. Maar op de site lees ik thuis het volgende:

”Het museum werd in 1980 bewust opgericht als vredesmuseum, niet als militair of oorlogsmuseum. Het streven naar vreedzaam en geweldloos samenleven van mensen komt tot uiting in de tentoonstellingen en activiteiten van het museum. In de inhoud en de uitstraling neemt het museum een duidelijk standpunt in tegen extreme of nationalistische ideeën, tegen racisme en alle vormen van discriminatie.”

De camping (met de fraaie naam Hetzingen) waar ik eindigde, ligt naast de Roer. Die is dan nog een smalle beek. Achter de stroom ligt een bos met door de regen spekgladde paden, steile afdalingen en fraaie rotspartijnen; afstappen en verdwalen het resultaat. Twee Belgen hielpen me weer verder. Inmiddels had ik er al een serie boerenlandpaden opzitten om van mijn uitgezette route bij de camping te komen. Ze waren van goed, slechter, slechtst, tot vrijwel vergeten en onzichtbaar. In de lucht zag ik weliswaar een rode wouw, maar mijn kuit had daar geen boodschap aan en protesteerde met kramp. Het was verder dan gedacht. De andere dag Roermond werd van zekerheid een doel.

7 – 26 mei 2025 Ginsheim-Gustavsburg – Leutdorf: Aangename zooi

Als je aan de Rijn denkt, komt al snel dat reisje langs de Rijn, Rijn, Rijn binnen of de gedachte aan de Lorelei. Ik fiets langs dat deel van de rivier, met natuurschoon, imposant landschap, middeleeuwse architectuur, wijn, de tekenen van rijkdom, van inhaligheid, en van strijd en oorlog.

Waarom een mythe dan zoveel aandacht trekt? Ik houd ook van sprookjes en sagen. Maar dan nog. Vrouwen die mannen naar de kelder helpen zijn een geliefd thema, denk aan de Sirenen die zeelui lokken, de vouwen met staarten e.d.

De Rijnroute zou je het Pieterpad voor fietsers kunnen noemen. Iedereen die een beetje kan fietsen moet hem kunnen rijden. Er is een goed vlak wegdek. Maar het is niet perse de mooiste tocht. Daarvoor is er juist in het Top-deel teveel verkeer, is er langs grote delen van de route industrie, en is aan avontuurlijke wegen een gebrek. Ja ik heb lekker op een steen langs de Rijn zitten eten. Dat was fijn. Even een hekje door en je bent uit de hecktiek en je ziet het water stromen. Het fietspad is bovendien niet te breed bij het passeren van een eveneens bepakte tegenligger. Iedereen deed zijn, hun of haar best, maar ik was blij aan de rivierkant te fietsen en niet langs de weg.

Er waren heel veel ponten, zoveel dat ik ze lang niet allemaal op de foto heb willen zetten. Er waren nog meer kastelen, van vervallen ruïne tot bewoonde burchten met aanbouw, dienend als hotel, of luxueuze onderkomens. De geschiedenis is uitbundig aanwezig en niet te missen. Genoeg voor een veel langer verblijf en interessante vakantie.

Naast de camping waar ik eindig loopt een spoor en de overgang geeft bij passerende treinen een repeterend sonor geluid. Het went snel. Vandaag passeerde ik ook een andere overgang en daar moest je via een intercomsysteem vragen of de bomen open konden. Als je er door was kwam er een waarschuwing: de bomen gaan weer dicht. Goed dat er de eerste keer iemand was die het uit kon leggen. Hij noemde de man aan de andere kant bij zijn naam. Die reageerde met de opmerking dat de spoorbomen nog even gesloten bleven, omdat twee treinen moesten passeren.

Ook hier op de Rijnroute waren delen van de uitgezette route door lokalo's afgesloten voor fietsers. Nam je die route toch dan kreeg je een boze opmerking naar je hoofd (ook als er nog vrijwel niemand op pad was). Je kan je het voorstellen. De eindeloze stoet die jouw wandeling, op jouw stukje Rijn verandert, is niet bij iedereen gewenst. En die fietsen gaan bovendien steeds harder. Een route als deze maakt de fiets bij de een populair en bij de ander juist impopulair. Maar zijn er geen belangrijker zaken om je druk over te maken? Ook deze vakantie dacht ik weer regelmatig (zonder zin om verklarende analyses toe te laten):

“Als het zo aangenaam en wonderschoon is, waarom maken we er met zijn allen dan zo'n zooi van.”