zondag 23 november 2014

Blues en oorlog in het Veem

Meer Gerswin dan Howlin' Wolf. Meer Manhattan dan swamp. Zelfs meer Glass dan B.B. King. De toon was klassiek met uitstapjes naar de jazz (o.a. een levendige ode aan Charlie Parker door Henry Martin). Pianist Marcel Worms spaart al bijna 20 jaar blues composities uit de hele wereld. Hij heeft er inmiddels honderden.

De stukken zijn vaak gelinkt aan de geschiedenis. Dat van de Armeniër Karen Ananyan mocht in Azerbajdzjan niet gespeeld worden. Het conflict tussen beide landen laait weer op en kennelijk is zelfs de muziek met hier-en-daar Buster Keaton filmuziekklanken gevaarlijk. De muziek van Mohamed Abdelwahab Abdelfattah wordt uitgevoerd als op het Tahir plein de tanks staan. Bij de compositie van Kinan Azmeh verhaalt Worms over een reis in 2011 naar Syrië, waar Azmeh vandaan komt. Die reis kan niet doorgaan vanwege de oorlog. Het stuk Waiting for Friday (2011) is opgedragen aan hen die tijdens de vrijdagprotesten aan het begin van de oorlog vielen. Deze blues is gedragen genoeg om die zware rol te vervullen. De link met oorlog en conflict en de composities werd door Worms aan het begin van de middag duidelijk gemaakt. Later zou blijken waarom.

In totaal werden tien blues composities gespeeld. De eerste drie stukken zijn van Nederlandse studenten. Voor mij sprong de Sonatine in Blue van Daan van den Hurk eruit, geweldige blues met minimal music invloeden.

Het programmaboekje bevat achtergronden bij de middag; over componisten, uitvoerenden, schrijfster en de muziek zelf. Zo lees ik wat blues is. Het gaat over maten, akkoorden, trappen van toonladders, de melodielijn die gebruik maakt van “blue notes – tonen met een niet scherp bepaalde toonhoogte, die ontstaan door verlaging van met name de derde en de zevende toon van de toonladder.” Gelukkig gaat het uiteindelijk om de sfeer, en dan doe ik als leek weer mee met de blues.

In de muziek van Abdelfattah hoorde ik golvende melodiën; het is dan prettig om te lezen dat dit een voortdurend herhaald ritmisch patroon kan worden genoemd; dus weer minimal music. Luister maar:



Wat je denkt is wie je bent. Wat je doet het bewijs,

zo onthield ik deze zinnen uit de gedichtencyclus Nabrand over de vrijheidsdrang van de Katharen die in de 13e eeuw door de inquisitie vernietigd werden.

Fleur Bourgonje las gedichten en een deel uit haar nieuwe boek Uitval. Ze begon ook met oorlog. De oorlog als een zelfgeweven vloerkleed op de kromme rug van een vrouw. 'Opjagen is geen kunst,' zit als zin in het anti-oorlogsgedicht Jachtseizoen. Later draven vier maal paarden voorbij; het huilende paard op het schilderij Guernica als eerste; maar ook de paarden die de krankzinnig geworden Camille Claudel weghaalden; de hengsten die werden beslagen door haar opa en vader; en de paarden die uit de muren komen in haar dromen. Van oorlog naar het persoonlijke. Nee oorlog is bij Bourgonje persoonlijk dat voel je in haar boeken en als ze voordraagt.

Het duurt niet lang vanmiddag om te herkennen waarom ik haar zo graag las. Ik heb wat in te halen. Tussen de gedichten door speelde Marcel Worms muziek van Pärt, Shönberg, Glass, Frederico Mompou en Janáček. De muziek gaf rust bij de heftige gedichten.


Op 21 december 'Tussen hoop en vrees,' door pianiste Anne Veinberg en klarinetiste Mor Levin; vier joodse componisten: Weinberg, Haim, Castelnuovo-Tedesco en Schönberg die allen leden onder de nazi terreur.

zondag 16 november 2014

Vensters

De grote kamer van Montrose House aan Loch Lomond was nauwelijks verlicht. De meeste gasten waren al naar bed. De mensen die nooit moe zijn of juist te moe om naar bed te gaan, hingen nog in de kussens die verspreid over de grond lagen. Het was 1982 en stoelen waren nog niet nodig.

Vensters wil ik horen,” zei een jonge vrouw. Het voorstel werd instemmend begroet. Ik had geen idee waar het over ging. Het bleek een symfonische plaat te zijn van de Nederlandse fingerstyle gitarist, Harry Sacksioni. De plaat stamt uit 1976 en was een hit in het alternatieve circuit, maar niet in het mijne. Mijn circuit had ik in 1980 ook nog eens ingeruild voor de marine. Ik was net terug van een lange reis over de Atlantische Oceaan. Een vakantie met het Landelijk Centrum Gereformeerd Jeugdwerk (LCGJ) was een gok, maar het beviel prima. Kort na terugkomst van die vakantie, op 10 augustus 1982, kocht ik de plaat. (Zo staat het in mijn schriftje waarin alle LP-aankopen staan.)

Sacksioni kwam ik nog wel eens tegen op TV of radio. Onlangs had de vlotte filosofe Stine Jensen het over hem als inspiratiebron bij haar gitaarlessen. Voor mij bleef de man van de Sacksioni-methode voor altijd verbonden met de groepsreis naar Loch Lomond.

Nu ging ik met mijn jongste zoon naar een optreden van hem. Het viel hem ook niets tegen. Hij wil nog wel vaker naar zoiets. Zo die heb ik binnen dankzij de vingervlugge gitarist. We hoorden vroege en oude muziek: bij de geboorte van zijn zoon, over lef, een ode aan J.J. Cale en bewerkingen van popmuziek, zoals twee songs van Stevie Wonder en hij eindigde met Black Bird van de Beatles. Dat zong ik een tijd als slaapliedje voor diezelfde zoon.

Het was een intiem optreden en van de reuma die Jensen op de radio meldde, heb ik niet veel gemerkt. Laten we hopen dat het meevalt. Het was melancholie, maar ook plezierig samen en mooi om naar te luisteren. Sacksioni kondigde een opvolger van het symfonische Vensters aan. We kregen de overture van een stuk dat misschien volgend jaar af is als hij 65 wordt, maar dat geen vijfenzestig zal gaan heten.



zondag 26 oktober 2014

Vogels

IMG_0086Abbie de Quant_Elizabeth van Malde Een middagje uit in eigen buurt. Wat een schoonheid hoorde ik op fluit, bespeeld door Abbie de Quant en op de door Elizabeth van Malde bespeelde vleugel. 20ste en 21ste eeuwse muziek was het. Die van Sofia Gabaidulina (1931) en Rudolf Escher (1912-1980) sprongen eruit.

Van de eerste werden twee stukken gespeeld. Klänge des Waldes (1978), het eerste, klonk ook als een echt groot feeëriek en later dreigend Russisch woud. In het volgende Allegro Rustico (1963/1993) speelde de piano in het slot zo geweldig mooi bas dat er tinten jazz en blues in zaten. Verder zat er een flinke dosis Shostakovich in, haar leermeester.

Het Russiche woud volgde op
Le Merle Noir (1952, merel) van Messiaen (1908-1992). Bij Messiaen dreig ik altijd de vogels op te gaan zoeken in zijn muziek. Je kan ze beter vanzelf laten komen. Opeens zat ik in een serre van een achtertuin en hoorde af en de merels fluiten, zoals ze dat vanaf maart ook in Amsterdam doen.

Rudolf Esscher (1912-1980) heeft met de Sonata per Flauto e Pianoforte (1976/1979) een laatste zeer indringend werk geschreven. Een worsteling met het leven, ondanks alles met positieve noot. Steeds opnieuw met een vlucht naar boven, maar toch eindigend in mineur; er was geen ontkomen aan.

Na de pauze twee stukken met gesproken woord, The Prince (2001) van Ron Ford met een sprookje van John Fowles. Het werd verteld tussen de fluittonen door. Nog een keer luisteren; het was teveel voor een keer. Daarna kwam een ander stuk met tekst, nu over de Griekse god Pan. Dit werd voorgedragen door organisator en dichter Frank Diamand. Een gedicht aan het begin van elk deel van La Flûte de Pan (1906) van Jules Mouquet (1867-1946). De gedichten stonden ook in het informatieve programmaboekje, met vertaling naar het Nederlands.

Piano en fluit lieten veel van zichzelf zien tijdens dit concert. Met het toegift van Morcaeu de Concours (1898) door Gabriel Fauré (1845–1924) kwam niet alleen een 19e eeuws stuk muziek, maar vlogen ook de meest liefelijke fluittonen van de middag de zaal van het Veempakhuis in.

Volgende keer ga ik weer naar het Toets des Tijds concert. Op 23 november piano en poëzie met blues uit de hele wereld, gespeeld door Marcel Worms. Fleur Bourgonje leest gedichten en een fragment uit haar nieuwe roman, die 13 november verschijnt bij De Geus.

zondag 28 september 2014

Op het basalt

De fles ligt ongebroken op het basalt van de dijk die de Flevopolder beschermt tegen het IJsselmeer. In het voorbijgaan zie ik een briefje achter het glas. Stop. Draaien. Fles open. Briefje eruit. Ondanks het vieren van een gouden huwelijk minder romantisch dan ik had gehoopt. Geen:

“Hallo ik zit hier op een eiland in de tropen en wil gered worden 19.267275-158.965652, regards, Scarlett Johansson,” of

“Wij zijn een broer en zus van 10 en 12 jaar en wonen buiten Creil, dicht bij de dijk en iedere laatste vrijdag van de maand gooien wij een fles in zee. Schrijf ons: Harm en Anja Piek, Noordermeerweg 17, 8312RA Creil.”

Nee het is een wens van vrienden tussen aanhalingstekens uit Noord-Limburg.

donderdag 25 september 2014

Boksdoorn (Lycium barbarum)

Een plantje om mee uit te kijken. Je hart gaat er van stuiteren. Op een site met giftige planten vind ik het volgende:

"De hele plant is dodelijk giftig met stofjes als atropine en dat levert u maag- en darmstoornissen, neurologische problemen en hartritmestoornissen op. Uiteindelijk kan een vergiftiging zeker fataal zijn voor mens en dier. Een plant om met een boog om heen te lopen, zo zou je denken en je zult hem zeker niet als heel gezond willen betitelen. Dat klopt, maar daar weet de commercie wel raad mee. Want die geven zo’n dodelijke plant gewoon een andere naam en vertellen de onwetende consument vervolgens dat hij werkt tegen allerlei lichamelijk ongemak."

woensdag 24 september 2014

De mooiste dag van je leven

Daar zit je dan. Achter je rug is de fotograaf druk bezig met het schieten van plaatjes van bruid, bruidegom en bouquet. Jij zit op een hoekje. Prachtige kleren heb je aan. De Ooohs en Aaaahs waren niet van de lucht. Zoooo lief ben je. Je denkt mijn tijd komt nog. Je weet nog niet dat ook van de bruid wordt verwacht dat ze ZOOOO lief is. Ook als ze thuis komt van haar werk - noodzakelijk om de hypotheek af te lossen - de boodschapen nog moet doen, een maal op moet tafel zetten en dan ruimt hij de vaatwasser in. Jij mag hem leegruimen voor het naar bed gaan. En je moet blijven lachen.

Zo zou het kunnen gaan. Het zomernummer van Opzij (dat ik onlangs van voor tot achter las) gaat voor een groot deel over vrouwen die het redden. Het is niet voor niets dat dit tijdschrift zich niet meer richt op feminisme (maatschappij verandering) maar op de individuele ontplooïng van de vrouw (emancipatie). Voor mannen is zo'n blad er niet.

Geniet van je dag.

dinsdag 23 september 2014

Groeten uit Argentinië

Gladiolen bollen groeien beter als ze geen kracht hoeven te geven aan de bloemen. De mannen met hoeden snijden daarom met kromme ruggen het groen weg.

Zelf heb ik wel eens in een natte en koude decembermaand met de hand de bollen geoogst, omdat voertuigen het land niet meer opkonden. De directeur van de landbouwschool, waar ik op zat, stuurde ons een paar dagen naar Kruisland om daar te helpen. We kregen koffie/thee en een soort vrijwilligersvergoeding.

Ik herinner me vooral de mooie fietstocht er naar toe, die liep via het Bovensas (waar Marijntje Gijsen is opgenomen). Nu is de Blauwe Sluis opgeknapt en aangeharkt, destijds straalde het ruige pré moderne tijden uit.

maandag 22 september 2014

Geraas en geruis

Schoonheid Denk je deze plek in zonder geraas.
Want wat je hoort is niet het geluid van de zee. Het is de eindeloze stoet auto's die zelfs nu - om tien uur in de nacht - van plaats A naar B trekt en dan weer verder.

Wat verdwenen is, zijn de geluiden die de nacht aan de Amstel al eeuwen geleden maakte. De plons van een vis die terugvalt in het water, de roep van een uil en de kreet van een meerkoet. En nog veel meer.

Luister je goed dan hoor je ze nog en dan besef je pas tegen welke prijs het blik over de wegen raast.

En echt: ik weet dat dit de strijd van een Don Quichotte is. De automobilist is niet te stoppen. De mens raast, vervuild en verlicht zijn nacht en heeft schijt aan de rust en de natuur. Dit staat los van het storten op de rekeningen van Green Peace en Natuurmonumenten. De autobilist zit altijd met een goede reden in een karretje en niet in de trein.

zaterdag 20 september 2014

Doornappel

Giftig platje waaraan allerlei duivelse bijnamen hangen. Het zou door heksen gebruikt zijn in een zalfje waar ze bezems mee lieten vliegen, de plant bevat hallucinaire stoffen (wat deze fabel mogelijk verklaart). De appel zou het restant zijn van een echte appel, waarom heen zich na de zondeval de slang in het paradijs kronkelede. Van de appel bleef weinig over, maar van de slangentanden des te meer. De gifstoffen zijn dodelijk. Vooral in witte variant aanwezig.

vrijdag 8 augustus 2014

Rusland-Europa: banden wapenindustrie

Gebroken ei in de duinen tussen Cadzand en Breskens, 2 augustus 2014.

De wapenindustrie van Rusland wordt door de sancties nauwelijks getroffen stelde Trouw onlangs. Cijfers van de EU op de website van het Europees Netwerk tegen Wapenhandel waren daarbij een indicatie. De financiële omvang ervan is inderdaad klein. Maar de samenwerking tussen Rusland en Europa is groter dan het lijkt (nog los van het wegvallen van de Oekraïense industrie waarmee de Russische was verweven).

In het militaire vakblad Jane's Defence Weekly van deze week zetten Charles Forrester en Matthew Smith die samenwerking op een rijtje: Up in arms: The impact of Europe's sanctions on Russia (JDW 6/8/14, pp. 20-21). De schrijvers wijzen er op dat Rusland tot het selecte groepje landen behoort dat vrijwel zelfstandig is als het gaat om wapenproductie.

Samenwerking met Europa is de afgelopen jaren verminderd. Eind juli jl. stelde Vladimor Putin dat: “Het is onze taak om ons zelf te beschermen tegen het risico van buitenlandse partners die hun contractuele verplichtingen niet nakomen.”

Vooral op het gebied van wapens voor de landmacht zijn de projecten beëindigd, zoals die met Renault voor gevechtsvoertuigen en met Rheinmetall voor simulatie-apparatuur voor de landstrijdkrachten. Rusland accepteerde dit niet en haalt Rheinmetall voor de rechter. Het bedrijf zelf gaf meteen een winstwaarschuwing uit.

Ook op het gebied van militair maritieme samenwerking wordt de samenwerking teruggeschroeft. Een project tussen het Italiaanse Ficantieri en het Russische Rubin Central Design Bureau om een air independent diesel aangedreven (AIP) onderzeeër te ontwikkelen is gestopt. De grootste order draait om de controversiële aanschaf van amfibische schepen van de Mistralklasse die de Franse werf DCN gaat leveren. Afgelopen week riep de Oekraïne de Fransen nog op dat niet te doen.

De Fransen hebben meer banden met de Russische industrie. Thales startte in 1994 de samenwerking met Rusland. Die samenwerking draaide om de technologie voor helikopters (Ka-52), gevechtsvliegtuigen (Su-27, Su-30) trainingsvliegtuigen (MIG-AT), tanks (T-90). Thales wil niet zeggen wat de boykot van Ruslabnd voor het bedrijf zal betekenen.  Safran werkt sinds 2012 samen met Russian Helicopters bij het onderhoud van Ka-62 en Ka-226T helikopters. In 2009 ontwikkelde Safran's Turbomeca samen met Russian Helicopters motoren voor militaire en overheidshelikopters. De relaties zijn te klein om invloed te hebben op het bedrijf.

Diamond Aircraft uit Oostenrijk kondigde in 2013 aan dat het een assemblage lijn voor DA42 vliegtuigen in Rusland zou vestigen en ook kennis voor het produceren van  dronesmotoren naar het land zou exporteren. De Brits-Italiaanse helikopter fabrikant AgustaWestland werkt samen bij het produceren van een civiele helikopter (AW139) en kwam in 2013 overeen met Russian Helikopters on een één motorige heli te ontwikkelen.

Belangrijker dan de wapens zelf is het gereedschap om ze te maken. Op dit gebied is Rusland niet onafhankelijk. Siemens sloot in april dit jaar een contract met de Rostec dochter Stankoprom voor het ontwikkelen van machine gereedschap. In augustus 2013 bekrachtigde Siemens ook al een contract met Russian Helicopters om hun R&D op een hoger peil te brengen.

Maar ook op het gebied van machinewerktuigbouw zal Rusland zijn afhankelijkheid afbouwen. Om de gaten te dichten zal de Russische overheid meer geld in de industrie pompen en zullen bedrijven privaat kapitaal aan gaan trekken.

Voor de export van kalashnikov geweren is het embargo slecht nieuws. De focus op export naar Europa en de VS door de producent ervan was bedoeld om uit de schulden te komen. Dat Rusland voor wapenexporten actief andere klanten gaat zoeken, ligt voor de hand, zoals bijvoorbeeld Iran.* Met dat land sloot het de eerste week van augustus al een handelsverdrag waarbinnen de export van ongedefinieerde technologie valt. "het is goed mogelijk dat de partijen de militair-technische samenwerking zullen herstellen. (...) En dat betekent tientallen miljarden dollars," aldus Rajab Safarov, directeur van het Centrum voor Hedendaagse Iran Studies.

* Russia can minimize effects of western sanctions by signing agreements with Iran, Ukraine Business Daily, August 7, 2014

donderdag 7 augustus 2014

Naysayers

Groot hoefblad, Brettenzone (bij Amsterdam), 6 augustus 2014
Jan King, voorzitter van de Raad van Bestuur van BAE Systems denkt begin juli dat een boel naysayers tegen grotere militaire budgetten zullen verdwijnen (Jane's Defence Weekly (JDW), July 9, p. 42). Mogelijk heeft hij gelijk, maar in datzelfde tijdschrift wordt ook vermeld dat Duitsland het budget voor 2014 terugschroeft met € 800 miljoen, waaronder € 405 miljoen voor materieel aanschaf. (p. 16)

In het Verenigd Koninkrijk komt eind juli een rapport uit van het UK Defence Select Committee. Hierin wordt gepleit voor meer troepen en materieel in Oost-Europa en de Baltische landen. “Stijgende uitgaven niveaus van Europese NAVO-lidstaten en een samenhangende efficiënte besteding moet daarbij de prioriteit zijn,” zo wordt gesteld. (JDW August 6, p. 4-5)

Het steunen van de groepen in de Oekraïne wordt in het Britse rapport aangehaald als een groot gevaar. Je moet een idioot zijn om te zeggen dat dit niet klopt. Maar in Kosovo, Afghanistan en Libië deden NAVO-landen hetzelfde (en dat was niet voor het eerst). Special forces werden ingezet, militair advies, training, wapens en strategische informatie gegeven.

Cyber warfare is de andere dreiging die uitgaat van Rusland. Nu is ook dat niet alleen aan Moskou voorbehouden. Zelfs Den haag heeft besloten ook offensieve cyberoperaties te ontwikkelen en heeft daar zelfs in tijden van krimpende budgetten € 300 voor vrijgemaakt. Vanmorgen opende Het Fiancieele Dagblad met de kop dat de spanning tussen Oost en West verder oplaait. Misschien moeten er wat verstandige naysayers opstaan. De oplopende spannign is immers niet in het belang van Europa, zowel veiligheid als economie zijn daarbij in het geding.

woensdag 6 augustus 2014

Donker Zwart

Deur in het vervallen Franse stadje Bayeux, 23 juli 2014
Zwartgallig is het verhaal Een vrouw en de oorlog (een vervolg) van de Japanse schrijver Ango Sakaguchi uit 1946. Vervolg betekent dat het een tweede ongecensureerde versie is. De Amerikaanse bezetter van Japan streepte twee maanden daarvoor delen uit de eerste.

Sakaguchi was wars van het Japanse nationalisme, zelfs van kersenbloesem moest hij niets hebben. Volgens Luc Van Haute - deskundige op het gebied van de Japanse literatuur en vertaler van het verhaal naar het Nederlands - was hij antimilitarist.

Het verhaal speelt aan het slot van de Tweede Wereldoorlog in een zwartgeblakerde omgeving. Zwart zijn ook de donkere inktwolken waarmee het wordt geschreven.

Achtergebleven oude mannen proberen een slaatje te slaan uit de oorlog. “Hun overlevingsdrang was te vulgair voor woorden. (…) Die kerels haatten de oorlog omdat ze geen zoetigheden konden eten, zich niet lustig konden amuseren en krap bij kas zaten, maar ze waren alleen om zichzelf bekommerd, en al de anderen, hun landgenoten, net zo goed als de rest van de wereld, mochten liefst zo snel mogelijk creperen.”

De hoofdpersoon, een vrouw van lichtere zeden, zoekt de bescherming van een man die ze liefheeft, maar waarvan ze denkt dat hij haar na de oorlog zal verlaten voor een nette vrouw. Ze geniet van alles wat zwart wordt en roept de Amerikanen sarcastisch op met nog meer vernietigingskracht de boel plat te gooien.

Het verhaal heeft haakjes die in mijn hoofd blijven hangen. Precies 69 jaar geleden werd de eerste atoombom geworpen, een voorval nog zwarter dan een tekst kan zijn, maar dit verhaal zet het literair kracht bij. Geen wonder dat hiet niet ongekuist mocht verschijnen.

dinsdag 5 augustus 2014

Realpolitiker

Strand van  Val sur Mer, 30 juli 2014
In het artikel Putin, de Nederlanders lachen niet langer van Jan Douwe Keulen kom ik NYT-columnist Roger Cohen weer tegen. Hij pleitte onlangs in een tweet voor het sturen van Nederlandse special forces naar de rampplek in de Oekraïne, gesteund door de NAVO. De eerste reactie op twitter is een verstandig 'kalm aan, dit helpt niet.'

Eerder deze week citeerde ik Cohen juist met instemming om zijn korte samenvatting van de gevolgen van de Israëlische politiek tegen Gaza. Het komt wel vaker voor dat je de ene keer wel en de andere keer niet eens bent, maar zo hartgrondig dat verbaast me. Wat kan het zijn dat het ene zo omzichtig en het andere zo ruig wordt aangepakt.

Als je Cohen een beetje volgt dan zie je dat hij de Russische beer graag opblaast en zijn afkeur van het Europese pacifisme steekt hij ook niet onder stoelen of banken. Om Boris Teddy weer in zijn hok te krijgen is wat militair vertoon nodig: Putin’s Russia is opportunistic (…) but it is not reckless in countries under NATO protection,” schreef hij onlangs. Maar dat de EU en NAVO zich steeds verder oostwaarts ontwikkelen is toch ook een deel van het probleem?

Gaza is machtspolitiek een veel kleiner probleem. Het Israëlische optreden ondergraaft de morele bestaansgrond van het zionisme en leidt alleen tot grotere problemen. Dat is niet nodig. De scherpe randjes kunnen ook anders weggevijld worden. Zo kan een Realpolitiker de ene keer voor geweld en de andere keer voor kalmte pleiten.

zaterdag 2 augustus 2014

Vakantie (16)

Naar huis


Als je een foto wilt maken dan moet je dat vragen.” De man die dit zegt is een hangoudere en dit is zijn plek. Ik zeg dat ik een foto van de gaanderij maak die honderd meter lang is en langs het strand van Oostende ligt.

Even later begint nog een gaanderij. Deze hangt vol met zwartwit foto's. Beelden uit Afrika zie ik in het voorbijgaan, - zonder zin om te stoppen. Het strand is er voor plezier, rust en schoonheid, niet voor opgedrongen leed. Tenminste niet voor mij. Bovendien heb ik mijn portie oorlog wel gehad.

'Afrika in de loopgraven', heet de tentoonstelling (de reclame ervoor is onvermijdelijk). Zo krijgt Afrika ook zijn graantje WOI-herdenking.

De Belgische kust is volgebouwd met appartementen. “We hebben maar 60 kilometer”, zegt een vrouw waar ik even mee op fiets. Haar zoon gaat in Nederland bij hockeyclub Kampong spelen. “Alles goed en wel maar aan die Belgische kust staan vijf maal zoveel appartementen als aan die 200 kilometer van ons”, overdrijf ik niet.

De Belgische havens zijn wel mooi. Maar voor duin en strand hoef je de Noordzeefietsroute LF1 bij onze zuiderburen niet te fietsen. Net voor de grens wordt het weer mooi en dat blijft het tot de veerboot in Breskens. Met de trein reis ik terug naar Amsterdam.

vrijdag 1 augustus 2014

Vakantie (15)

Pernes-lès-Boulogne naar Middelkerke


De naam Calais heeft een wrange bijsmaak gekregen door de beelden van de vluchtelingen die via vrachtwagens of tunnel de oversteek naar het beloofde land willen maken. In mijn hoofd was de naam al sinds mijn kindertijd verbonden met het kanaal, het Nauw van Calais. Nu ik er toch in de buurt was, wilde ik er heen.

Via een nog geen 100 jaar oud stadhuis in Vlaamse renaissance stijl reed ik naar de haven, vuurtoren en strand.

Daar verdween al snel de bijsmaak. Georganiseerde groepen kinderen op vakantiekamp (zoals je die veel ziet in Frankrijk), maar ook moeders met en zonder kinderen en jongeren uit alle uithoeken van de wereld maakten gewoon zand-zee-zon-plezier.

De D911 waar langs ik verder wil, kan ik niet vinden. Ik raakte daardoor verzeild in het gebied waar de boot naar Dover vertrekt en een nabij gelegen industriegebied. Bij vrijwel ieder schaduwrijk plekje zie ik een been schommelen. Twee á vier jonge mannen zitten er samen en wachten op een kans. Andere mannen hingen tegen hekken.

De 'security' reed rond en volgde ze hinderlijk. Waarom willen ze zo graag naar Engeland? Is het de familie? Werk in de grote informele sector? Betere voorzieningen? Depressing.

donderdag 31 juli 2014

Vakantie (14)

Van Val sur Mer naar Pernes-lès-Boulogne

Herdenkingsmonument in Rue.
Commonwealth begraafplaats bij Etaples.


Als je door Frankrijk reist, kan je ze niet missen: de herdenkingmonumenten voor hen die vielen in 1914-1918. Ze zijn uitgerust met mooie teksten 'Voor het vaderland,' etc. In Rue stop ik naast zo'n monument.

Een beeldschone engel pakt de hand van een soldaat om hem mee te nemen. “Naar de 72 maagden,” denk ik er als vanzelf bij. Tegelijkertijd is het misschien wel waar dat de dood als een zegen kwam op de Europese Killing Fields van nog maar een eeuw geleden.

Even later fiets ik langs de Commonwealth begraafplaats bij Etaples. Het is een enorm kerkhof met 11.000 witte kruisen, waar evenzoveel lijken zijn begraven. Ook hier weer een tekst om het leed te verzachten: 'Their names liveth for ever more.'

Beroerd voel ik me als ik weer naar mijn fiets loop. Mooie woorden voor de slachtoffers van een schandalig falen van de Europese elite die zoveel mensen de dood instuurde.

De Int. NYT had een artikel waarin werd beweerd dat de militaire leiding van destijds uitsluitend koloniale ervaring had en haar kracht vanwege cavalerie en machinegeweer zwaar overschatte, omdat deze strijdmiddelen in de koloniale oorlogen voor zoveel overwicht zorgden.

woensdag 30 juli 2014

Vakantie (13)

Val sur Mer



Er loopt een kever over mijn been. Daarna een stevige trap voor de boodschappen:

  • chocopasta
  • thee
  • eten
  • yoghurt
  • worstjes
  • sap appel en sinaasappel
  • chips
  • koekjes
  • koffie
  • harig op brood
  • krant

De krant maakte kwaad. Nu ook de energiecentrale kapotgeschoten. Hoe onleefbaar wil je het maken. Anderzijds ook een Roger Cohen die zijn zionisme, dat uitging van idealen,
ziet ingeruild voor Israelisch nationalisme waarin vrijheid, recht en vrede ver te zoeken zijn:


“What I cannot accept, however, is the perversion of Zionism that has seen the inexorable growth of a Messianic Israeli nationalism claiming all the land between the Mediterranean and the Jordan River; that has, for almost a half-century now, produced the systematic oppression of another people in the West Bank; that has led to the steady expansion of Israeli settlements on the very West Bank land of any Palestinian state; that isolates moderate Palestinians like Salam Fayyad in the name of divide-and-rule; that pursues policies that will make it impossible to remain a Jewish and democratic state; that seeks tactical advantage rather than the strategic breakthrough of a two-state peace; that blockades Gaza with 1.8 million people locked in its prison and is then surprised by the periodic eruptions of the inmates; and that responds disproportionately to attack in a way that kills hundreds of children.”

Het grijpt terug op de stelling in Altai dat je geen land op bloed moet willen bouwen. Aan het strand, waar ik deze woorden schrijf, rammelen de kiezels en keien door de golven de diepte in. De hemel is blauw, de zee indigo, en in de lucht hangen vrolijke stemmen. Ook voor mij is dit nu meer de werkelijkheid dan die uit de krant.

dinsdag 29 juli 2014

Vakantie (12)

Val sur Mer

Weer een krant. Nu al meer dan 1.100 dode mensen in Gaza. Onderhandelen is moeilijk. Israël wil de internationale gemeenschap niet tegen zich in het harnas jagen, maar ook Gaza knevelen totdat het weerloos op de knieën ligt. Hamas is verdeeld, maar wil meer bereiken dan de hopeloze situatie van voor de huidige oorlog. Daar kan je inkomen. Een eigen haven en vliegveld en geen maritieme blokkade (die niet zo mag heten, omdat dit internationaal rechtelijk een daad van oorlog is).

De plek des onheils van de MH17 kan niet worden bezocht vanwege gevechten. De confrontatie met Rusland verdiept zich. Vooral de energie industrie van Duitsland en bankaire systeem van Engeland worden door de sterkere sancties getroffen. Putin is niet de man om zch makkelijk gewonnen te geven.

Is het volgende Westerse avontuur begonnen dat leidt tot een groter conflict aan de grenzen van Europa? Ook Libië is een chaos. Velen wijten dat aan de slechte nazorg van het Westen na de oorlog van 2011. Je kan ook stellen dat die hele zwaar door het Westen gesteunde burgeroorlog niet zo'n goed idee was.

Door het lezen van het boek over precairheid ben ik nog niet veel verder gekomen in mijn denken. Mooie opmerkingen om je hoofd te laten werken voldoende – there is no context without a implicit elimination of context –, maar het zou veel bondiger kunnen.

maandag 28 juli 2014

Vakantie (11)

Naar Val sur Mer 


De tocht gaat op en neer. Over de Seine naar Yvetot. Bij de bakker betaal je via een machine waarin je het geld gooit en die geeft dan het wisselgeld terug. Het wisselen van een dienst tussen producent en consument is daardoor onpersoonlijker geworden, maar de kas kan snel worden opgemaakt en het winkelpersoneel kan er geen greep meer in doen. Het is voor het eerst dat ik het tegenkom.

Daarna kom ik alleen nog door kleine dorpjes of ze Petit of Grande Zusofzo heten, maakt daarbij niet uit. Kleine riviertjes de Caux en de Scie enz. stromen door brede dalen die hen passen als een muis een regenjas. Aan de randen zie ik hier-en-daar het wit van krijtrotsen. Frankrijk loopt de zee in.

's Avonds lees ik het verhaal* van mensen van een theatergezelschap die zonder geld in een hotel verblijven. De directeur is er met de poet vandoor. Steeds als een van de artiesten geld krijgt opgestuurd, verdwijnt hij of zij met een geliefde. Op het laatst zijn er 12 over, waarvan één te ziek om te lopen. Ze verdwijnen toch via een tientallen kilometers lang pad langs de rotsen met alleen de maan die glinstert in het water van een net op tijd gevonden bron als voedsel.

* Riichi Yokomitsu, 'Tijd' (1931) uit: Liefdesdood in Kamara en andere Japanse verhalen, samengesteld door Luk Van Haute.

zondag 27 juli 2014

Vakantie (10)

Saint-Thurien 


Vlinderstruik
Opstaan met de krant. Het is nog wennen dat de International Herald Tribune nu International New York Times heet. De stukken over Gaza lees ik snel door. Er is een 'objectief' commentaar; aan beide zijden worden fouten gemaakt. Laat maar. De krant staat ook bol met de boze beer uit Rusland.

Paul Krugman heeft een mooie liberale (in de Amerikaanse zin van het woord) column over voorbeelden waarin progressief beleid van Staten goed uitpakt. Hij stelt daarmee de “extremistische ideologie” in de VS aan kaak.

Verder lees ik het verhaal van Anjan Sundaram We’re Missing the Story; The Media’s RetreatFrom Foreign Reporting
over het verdwijnen van de correspondenten, waardoor de blik op de wereld wordt bepaald door invliegende journalisten die samen met collega's vanaf dezelfde plaatsen verslag doen. Ze missen daarbij controle, omdat ze niet geworteld zijn in een lokale omgeving die hen op de vingers kan tikken.

Op de fiets doe ik een klein rondje naar de Seine. Om die rivier hangt een zweem van romantiek, maar hoe naïef. In de buurt van havenstad Le Havre is de rivier diep genoeg om kleine tankers te ontvangen. Aan de overkant is petrochemie. Aan mijn kant slib, bomen, bloemen en vlinders.


zaterdag 26 juli 2014

Vakantie (9)

Naar Saint-Thurien

Aan de oostkant van Caen verdwaalde ik op een winkelcentrum omgeven door autowegen. Een gigantische bakker, supermarkten zonder grens, meubels, sportartikelen in groot verpakking. Ik kwam er niet af, het verkeersplan was niet op fietsers gemaakt, tot ik in de verte een landelijker weg zag. Vandaar was het een koud kunstje om naar de volgende camping te rijden. Pont-l'Évêque komt op mijn lijstje van mooie stadjes waar ik te snel door fietste.

Los van heel af-en-toe een macho chauffeur vind ik de Fransen opvallend vriendelijk voor fietsers. Duitsers zijn overdreven voorzichtig. Je gaat je bijna generen dat je voor hen fietst. Belgen houden net voldoende afstand om je niet aan te rijden. Bij Engelsen is het alsof ze je niet willen zien. Nederlanders scoren gemiddeld, behalve als ze een camper besturen. Veel bestuurders van 'de witte pest van de weg' zijn te breed voor de avontuurlijke authentieke tochten die ze maken om 's avond samen te klonteren op een plek die speciaal voor hen is ingericht.

vrijdag 25 juli 2014

Vakantie (8)

Martragny

Saint-Nicolas kerk van Villiers-sur-Port

Oranje- en bontzandoogje
Bessen van uitgebloeide aronskelk


Fiets weer gemaakt. Hij is 20 jaar oud en heeft al veel meegemaakt. Een beetje zorg en hij gaat nog 10 á 20 jaar mee.

In mijn boek gaat het over het precaire van de mens. Het leven is geen gegeven, maar bestaat bij gratie zorg door de groep (de mens is immers een sociaal dier). Wat tot nu toe door Butler onbesproken blijft, is hoe je de groep definieert.

Daarnet stapte ik een oud kerkje binnen. Er zat een groep mensen. Ik schroomde. “Kom binnen en kijk rond,” zeiden ze. Het was de groep die het onderhoud van het oude kerkje van Rucqueville verzorgde. Ook oude gebouwen hebben zorg nodig als ze het waard zijn bewaard te worden.

De église Saint-Nicolas de Villiers-sur-Port à Port-en-Bessin-Huppain was een slechter lot beschoren. Het dak was er af en uit het middenschip komt een boom. De zeelieden hebben radar, sonar, GSM, kustwacht en betere schepen; die hebben geen beschermhelige meer nodig. Het leven van die kerk was eindig. Ook dat hoort bij het leven.

Geen krant vandaag.

Begraafplaats van het oude kerkje van Rucqueville